Drög að vestrænu sjálfsmorði
Suicidal Empathy (ísl. Sjálfsmorðssamkennd) eftir markaðsfræðinginn Gad Saad er metsölubók þar sem færð eru rök fyrir því að vestræn menning sé að grafa undan sér fyrir tilstilli eigin samkenndar. Skýring Saads er í senn grípandi og sannfærandi, enda tekst honum vel að draga fjölbreyttan vanda Vesturlanda, allt frá linkind gagnvart erlendum afbrotamönnum til opinna landamæra, saman í heildstæða skýringu: að vinstrisinnaðir fræðimenn og aktívistar hafi tekist að snúa göfugasta einkenni mannkyns, samkennd, gegn sjálfu sér.
Hugmyndin um að samkennd geti orðið þeim skaðsöm sem veitir hana er ekki ný af nálinni. Fræðimenn hafa um áratugaskeið rannsakað skyld fyrirbæri eins og skaðlega fórnfýsi (e. pathological altruism), sem er td. megin sálfræðilegi þátturinn í sjúklegri meðvirkni. Viðfangsefnið er þ.a.l. langt frá því að vera bundið við fræðilega umræðu, enda þekkir almenningur slík mynstur vel af eigin raun — ekki síst fólk sem hefur upplifað fíknivanda innan fjölskyldu. Hér er því um raunveruleg og mikilvæg sálfræðileg fyrirbæri að ræða sem full ástæða er til að rannsaka nánar.
Líkt og margir vísindamenn á bak við fræði um skaðlega fórnfýsi nýtir Saad sér Darwin og þróunarfræðilegar skýringar til að greina vanda Vesturlanda, en þó aðeins upp að vissu marki. Þegar þær duga ekki — til dæmis til að skýra hvers vegna Vesturlönd virðast sérstaklega útsett fyrir “sjálfsmorðssamkennd” í samanburði við aðra hópa — grípur Saad í menningarrýni, þrátt fyrir að gagnrýna einmitt slíka nálgun annars staðar í bókinni. Fyrir vikið verður kenning Saads nærtæk og slitrótt lýsing á vanda Vesturlanda fremur en skorinort skýring á rótum vandans.
Hvað er skaðleg fórnfýsi?
Skaðleg fórnfýsi (e. pathological altruism) lýsir því þegar einlæg viðleitni til að hjálpa öðrum fer úr böndunum og veldur skaða fyrir þann sem hjálpar, þann sem þiggur hjálpina eða samfélagið í heild. Skaðleg fórnfýsi hefur lengi verið rannsóknarefni í klínískri sálfræði, en safnritið Pathological Altruism frá 2012 dró slíkar rannsóknir saman í heildstæðann fræðilegan ramma þar sem sálfræðingar, taugalæknar og þróunarlíffræðingar nálguðust fyrirbærið frá mismunandi sjónarhornum.1 Sjálfur er Gad Saad prófessor í markaðsfræðum og hefur ekki lagt fræðilegt framlag til slíkra rannsókna en hann gerir sér engu að síður mat úr þessum fræðum til að smíða grípandi hugtök á borð við “sjálfsmorðssamkennd” til að beita þeim á pólitísk og samfélagsleg viðfangsefni.
Greining Saads
Í Suicidal Empathy lýsir Gad Saad “sjálfsmorðssamkennd” sem eins konar veiki af woke hugmyndasýkil sem fær frjálslynt fólk í vestrænum samfélögum til að beita samkennd sinni á skaðlegan og sjálfseyðandi hátt.
Samkennd er, að mati Saads, bæði göfugur og sameiginlegur eiginleiki mannkyns — eiginleiki sem mótast hefur af náttúrulegri þróun og sem gerir lífverum kleift að annast afkvæmi sín. En að skapi Saads þá getur samkennd einnig breyst í ágalla þegar hún fer yfir ákveðin mörk og þegar maðurinn leyfir tilfinningum að hrifsa völd af skynsemi. Þá beinist samúðin að röngum aðila, jafnvel þeim sem kunna að ógna þér og þínum, og þegar slíkt gerist í miklum mæli verður niðurstaðan það sem Saad kallar “siðmenningarlegt sjálfsmorð”.2
Saad tengir þessa skaðsömu útgáfu af samkennd við tískulegar hugmyndir um manninn sem óskrifað blað (e. blank slatism) og gagnrýnir harðlega það sem hann kallar líffræðifælni (e. biophobia) innan fræðasamfélagsins. Að mati Saads leiðir slík hugsun til þess að það rjátlast undan ábyrgð einstaklinga sem gerir það að verkum að allt frá metorðum í íþróttum til ódæðis ofbeldismanna eru skýrð eingöngu sem afurð umhverfis.3
Saad lítur svo á að framsæknar og tískulegar hugmyndir eins og fjölbreytileika- og jafnréttisstefna, og einkum póstmódernismi, séu helstu vektorar vók sýkilsins og hafi á undanförnum áratugum umbreytt háskólum, fjölmiðlum og opinberum stofnunum úr vettvangi sannleiksleitar og skilvirkni í heilsubæli vóksins þar sem sjúk umhyggja og siðferðilegar kreddur ráða ferðinni.4
Gagnrýni
Að mati höfundar er margt ágætt í greiningu Saads, en á henni eru jafnframt veigamiklir annmarkar — svo veigamiklir að kenning hans um “sjálfsmorðssamkennd” heldur ekki fyllilega vatni:
Meginvandinn við kenningu Saads er sá að hann beitir þróunarfræðinni ekki af sömu festu í gegnum alla greininguna. Hann byrjar á því að setja samkennd í skýrt darwinískt samhengi: hún sé þróunarlega mótuð, en á sama tíma algild mannleg tilhneiging sem hafi orðið til vegna þess að hún hafi haft aðlögunargildi.
Fyrsti, og veigamesti, annmarkinn er sá að samkennd sé algildur fasti meðal mannkyns en margt bendir til þess að birtingarmynd og styrkleiki samkenndar sé reyndar mjög breytilegur milli hópa mannkyns.567
Þetta leiðir að öðrum annmarka Saads sem eru sú vandræði sem Saads kemur sér í þegar gerir tilraun til að útskýra af hverju það virðist bara vera vestræn samkennd sem tekur á sig sjálfsskaðlega mynd — en ekki samkennd allra þjóðernishópa. Til þess að skýra þessa sjálfsmorðs-sérstöðu Vesturlanda leggur Saad því Darwin til hliðar og notast þess í stað við menningarlega rýni þar sem skýringin verður ýmis hugmyndafræði eins og póstmódernismi, almenn vinstrimennska og aðrir ‘vók hugmyndasýklar’.
Slík hugmyndafræðileg fyrirbæri kunna vissulega að skipta máli upp á félagslega skaðsemi, en Saad sýnir þó ekki með sama hætti hvernig þau spretta úr, dreifast innan eða tengjast þeim darwiníska ramma sem hann annars segist leggja til grundvallar í “þróunarfræðilegri” greiningu sinni á samkennd. M.ö.o. hann darwinvæðir samkennd, en ekki sjálfsmorðssamkennd og af hverju hún dreifist ójafnt milli ólíkra hópa.
Þetta er sérstaklega athyglisvert vegna þess að Saad gagnrýnir sjálfur aðra fyrir að vísa til menningar (e. blank slateism) án þess að skýra hana í ljósi þróunar og mannlegs eðlis. Samt gerist hann í raun sekur um sama hlut þegar kemur að þeim hluta kenningarinnar sem mestu máli skiptir: hvers vegna þessi tiltekna hegðun er svo misskipt milli hópa.
Í ljósi þess að enginn skortur er á gögnum og rannsóknum sem sýna verulegan mun milli Vesturlandabúa og annarra hópa mannkyns þegar kemur að samkennd, samvinnu og samvisku — og að margt bendi til að sá munur eigi sér erfðafræðilegan uppruna8 — sker í augun að darwinisti og baráttumaður gegn pólitískum rétttrúnaði á borð við Gad Saad skuli virða slíkar rannsóknir að vettugi. Þess í stað reiðir hann sig á umhverfislegar skýringar (blank-slatism), af sama tagi sem hann gagnrýnir annars staðar, til að skýra hvers vegna Vesturlönd hegða sér öðruvísi.
Skýring Saads á vestrænni “sjálfsmorðssamkennd” er því ekki raunverulega darwinísk heldur fyrst og fremst hugmyndafræðileg — jafn hugmyndafræðileg og sjálfur vókisminn sem hann gagnrýnir. Hann skautar líka fram hjá þeirri fræðilegu umræðu sem bendir til þess að vestræn sálfræði sé sögulega mjög sérstæð í samanburði við aðra hópa mannkyns — og fer þar með á mis við að skilja hvað raunverulega gerist í vestrænum samfélögum þegar óvestrænir útlendingar með gjörólík gildi komast í snertingu við sér-vestræn gildi um traust, samvinnu, og félagslega samvisku.
Furðulegasta fólk í heimi
Fjöldi fræðimanna hefur um áratugaskeið sýnt fram á að Vesturlandabúar séu sálfræðilega og félagslega óvenjulegur hópur í samanburði við stóran hluta mannkyns. Joseph Henrich og samstarfsmenn hans drógu þessa sérstöðu saman undir skammstöfuninni W.E.I.R.D (western, educated, industrialized, rich, democratic) og sýndu fram á hvernig Vesturlandabúar eru hallir undir ýkta einstaklingshyggju, traust til ókunnugra, samvinnufýsi, fylgispekt við almennar reglur og tilhneigingu til að láta algilt siðferðissjónarmið ganga framar hagsmunum eigin hóps.9
Niðurstöður Henrich og annara skipta augljóslega máli til að skýra það fyrirbæri sem Saad fálmar eftir skýringum á, altso: Ef Vesturlandabúar eru þannig úr garði gerðir að þeir eru óvenjulega tilbúnir að treysta ókunnugum, hlýða almennum siðferðisreglum og sýna samkennd langt út fyrir eigin fjölskyldu og hóp, þá fer það langt með að skýra það sem Saad kallar “sjálfsmorðssamkennd” — mun lengra en að yfirnáttúrulegur vók sýkill hafi skyndilega varpað milljónum Evrópumanna í myrkur sjálfsmorðshugleiðinga.
Breytt Lýðfræði = Breytt Samkennd
Annar veikleiki í greiningu Saads er að hann gefur í skyn að stuðningur ólíkra hópa við framsækin stefnumál endurspegli sömu sálfræðilegu hvötina. Kannanir á kosningahegðun ólíkra hópa sýna að svo er alls ekki. Vestrænir kjósendur styðja fjölmenningu, réttindi innflytjenda og sértækar jafnréttisaðgerðir í krafti sér-vestrænnar samkenndar og siðferðis á meðan aðrir, óvestrænir, hópar styðja sömu flokka vegna þess að slík stefna verndar hagsmuni þeirra eigin trúar- og þjóðernishópa.10
Þannig geta íhaldssamir minnihlutahópar eins og múslimar kosið frjálslynda flokka sem standa vörð um trúfrelsi, kvennfrelsi og réttindi samkynhneigðra án þess að deila hugsjónum vóksins eða verið haldnir sjálfsmorðssamkennd.
Ein stærsta skekkjan í greiningu Saads er því, enn og aftur, að meðhöndla veika hóphollustu Vesturlandabúa sem algilda tilhneigingu mannkyns sem hafi skyndilega farið úr böndunum vegna vókisma — sérstaklega í ljósi þess að það ríkir fræðileg samstaða um að vestrænt siðferði sé sögulega sérstætt. Það sem Saad lýsir sem hugmyndafræðilegu sturlunarástandi virðist því mun frekar byggjast á sérstöðu vestræns samfélags — og hvað gerist þegar vestræn og óvestræn gildi mætast innan vestræns kerfis.
Lýðfræðidólgurinn
Það dylst engum að lýðfræði evrópskra samfélaga er að breytast. Slíkum breytingum fylgir aðlögun og, augljóslega, árekstrar — sumir myndu jafnvel ganga svo langt segja að slík, óumbeðin, aðlögun af hálfu stjórnmálamanna á Vesturlöndum væru heimamönnum skaðsöm. Skaðsemin felst því ekki í annarlegum hvötum sem Saad gerir okkur upp, eins og óðs manns sjálfsmorðshugleiðingum eða narsissisma, heldur einfaldlega fjölmenningarlegum árekstrum í vestrænum samfélögum sem eru að kikna undan álagi óvestrænna útlendinga:
Til að koma til móts við sívaxandi hóp útlendinga setja Vesturlandabúar sig í samband við eðlislæg vestræn gildi um góðmennsku, gestrisni og traust sem endar með skaðlegum afleiðingum fyrir þá sjálfa.
Vandamálið er ekki göfug gildi Vesturlandabúa um gestrisni og traust, sem Saad fer niðrandi orðum um og kallar sjálfsmorðssamkennd og narsisima, heldur einfaldlega; skyndilegt og óumbeðið flóð af óvestrænum innflytjendum yfir vestræn samfélög — með tilheyrandi skaða og menningarlegum árekstum. Slíkir árekstar ættu ekki að koma Saad á óvart þar sem sjálfur Saad er ekki af vestrænu bergi brotin heldur innflytjandi í Kanada sem fæddist í Líbanon.
Bakgrunnur
Saad hefur skrifað mikið um reynslu sína sem gyðingur sem var gerður útlægur frá Líbanon og lýst baráttu sinni gegn íslamisma sem persónulegu verkefni. Það er því hvorki óeðlilegt né ósanngjarnt að ræða bakgrunn hans þegar verk hans eru metin. Sú reynsla getur vissulega gefið honum góða innsýn í trúarlega öfgahyggju og átök milli hópa, en hún getur jafnframt þrengt sjónsvið evrópskra lesenda þegar vandamál fjölmenningarsamfélaga á Vesturlöndum eru ítrekað túlkuð eingöngu út frá íslam.
Vandinn við einsleita umfjöllun Saads um íslam er, að fjölmenningarleg togstreita á Vesturlöndum er mun víðtækari en íslam eitt og sér. Hið raunverulega sjálfmorðsmál Vesturlanda — útskipti Evrópumanna — tengist oft innflutningi á þjóðernishópum eins og Indverjum, Kínverjum og Afríkubúum, þar sem íslam kemur hvergi nærri.
Íslamvæðing á vesturlöndum er vissulega stórt vandamál þar sem fátt undirstrikar mismun milli vestrænnar og óvestrænar menningar jafn vel og íslam. En íslam er engu að síður bara ein birtingarmynd, af mörgum, af þeirri menningarlegu gjá sem ríkir milli Evrópu og annarra heimshluta.
Þegar íslam verður miðpunktur greiningarinnar og þegar persónuleg reynsla Saads verður að almennri skýringu á þeirri ógn sem Vesturlönd standa frammi fyrir er hætta á að Evrópumenn gerist málaliðar gegn einum hópi eingöngu í gæluverkefni eins manns frá Líbanon og hundsi aðrar ógnir sem af þeim stafa og fela í sér tilvistar ógn sem nær langt út fyrir íslam.
Er gests augað glöggt eða skýjað?
Að Gad Saad sé utanaðkomandi gestur í vestrænu samfélagi vekur líka spurningar um hvort hann skilji ekki fyllilega þá sérstæðu vestrænu sálfræði sem hann reynir að greina, sem gerir það að verkum að hann skilgreinir góð gildi eins og sameiginlega samvisku og traust sem eru Evrópumönnum eðlislæg sem sjúk og andstyggileg.
Einnig er verðugt að velta því fyrir sér hvort greining Saads eigi meira skylt með hans eigin þjóðernislegum hagsmunum en hagsmunum Vesturlanda: Saad tilheyrir óvestrænum þjóðernishópi sem heldur til í vestrænum samfélögum sem vill svo til að eldar grátt silfur við íslam. Það er því fyrst og fremst honum og hans þjóð í hag að vestræn samfélög losi sig við íslam en ekki endilega aðra innflytjendur — eins og Asíubúa, Indverja, Afríkubúa, o.s.frv. — sem evrópskum frumbyggjum stafar jafn, ef ekki meiri, lýðfræðileg ógn af, burtséð frá íslam.
Ef svo er, þá á verkefni Saads meira sameiginlegt með verkefni stórborgarstjóranna Zohran Mamdani og Sadiq Khan, sem hvarfast um þjóðernislega hagsmuni óvestrænna innflytjenda, en hugsjónum vestrænna hægrimanna um áframhaldandi einsleitni og sérkenni vestrænna þjóða.
Spurt að leikslokum
Saad telur Vesturlönd nálgast þolmörk þar sem “sjálfsmorðssamkenndin” verði orðin svo skaðleg að náttúrulegt bakslag hljóti að fylgja í kjölfarið. Út frá darwinísku viðmiði væri vissulega rökrétt að spá svo fyrir um; þegar aðlögunareinkenni (samkennd) hefur snúist upp í andhverfu sína, og er orðið einstaklingum skaðsamt, þá neyðist einstaklingurinn til leiðrétta sig af — til að lifa af.
Vandinn við slíka spá er sá að hún gengur út frá því að um sé að ræða tímabundið sturlunarástand hvers og eins. En ef Vesturlandabúar er ekki sturlaðir heldur einfaldlega eðlislægt WEIRD fólk þá þýðir það að þeir séu í raun og veru að haga sér fullkomlega eðlilega — all þó í óeðlilegum aðstæðum. Vesturlandabúar munu halda áfram að hneigjast eindregið til einstaklingshyggju, treysta ókunnugum og fylgja almennum reglum — að því hjálegðu að þeir eru umkringdir af sívaxandi hópi útlendinga sem hugsa og hegða sér á öndverðum meiði.
Af þeim sökum er engin sérstök ástæða til að ætla að Vesturlönd „hrökkvi til baka“ þegar kostnaður af samkennd verður nægilega mikill. Vestræn gildi eru ekki aðeins innbyggð í haus Evrópumanna heldur eru þau líka innbyggð í lög, dómstóla, stjórnsýslu, háskóla, fjölmiðla, atvinnulíf, innflytjendastefnu og alþjóðlegar mannréttindastofnanir og síðast en ekki síst efnahagskerfi.
Frjálslyndur kapítalismi byggir að stórum hluta á hreyfanleika vinnuafls, opnum mörkuðum og samfélags sem binst kringum skilvirkni og neyslu umfram fjölskyldubönd og þjóðerni. Fyrirtæki og hagsmunasamtök atvinnulífsins hafa því mikinn efnahagslegann hvata í að styðja innflutning útlendinga, fjölmenningu og alþjóðavæðingu vegna aðgangs að ódýru vinnuafli og stærri neytendamarkaða.
Það sem Saad skýrir sem afleiðingu sjálfsmorðssamkenndar verður því vart skilið án þess að horfa til efnahagskerfis sem byggir á vestrænni neyslu-og einstaklingshyggju, sem er viðhaldið af öflugum hagsmunaaðilum sem maka krókinn á opnum samfélögum með hreyfanlegu vinnuafli.
Einstaklingshyggja
Lausnin sem Saad reifar færir vandann niður á plan einstaklingsins og gerir ráð fyrir að kerfið breytist til batnaðar þegar hver og einn muni einfaldlega endurstilla eigin samkennd. Ákveðin kaldhæðni að lausnin sem Saad býður fram skuli felast í sömu einstaklingshyggjunni sem byggði upp og viðheldur vestrænu, og því raunverulega sjálfsmyrðandi, fjármálakerfi sem er að skipta út þjóðum í Evrópu.
Einstaklingssinnuð lausn Saads skýrir einnig af einhverju leyti metsölu á bók hans: meirihluti lesenda Saads eru að giska íhaldsamir Vesturlandabúar, hallir undir einstaklingshyggju og óar við þeim byltingarkenndu breytingum sem raunverulega þarf til að afstýra Vesturlöndum frá yfirvofandi falli. Það gefur því auga leið að sjálfshjálparbækur sem lofa einföldum skyndilausnum á stórkostlegum tilvistarvanda séu freistandi kaup.
Enn spurt að leikslokum
Að mínu mati er darwinískt bakslag Saads ólíklegt, þar sem óvenjuleg samkennd okkar er kyrfilega föst í sálfræði Vesturlandabúa og stjórnsýslulega fastkóðuð í stofnanir á vesturlöndum — sem gerir það enn ólíklegra að aukinn þrýstingur, í krafti andófs hvers og eins, muni leiða til vestræns viðsnúnings á lýðfræðilegum breytingum.
Enn fremur, hvarfast einstaklingshyggjusinnuð fjölmenningarsamfélög kringum einkaneyslu þar sem ólíkir hópar geta túlkað kreppu út frá eigin hagsmunum og sjálfsmynd — þannig að vaxandi átök, óöryggi og félagslegur þrýstingur er mun líklegri til að auka sundrungu og firringu en að kalla fram einhverskonar sameiginlega „darwiníska“ vakningu. Reynsla frá Suður-Afríku og rannsóknir Roberts Putnams á trausti í fjölmenningarsamfélögum sýna td. að vestrænir þjóðernishópar eru mun líklegri til að hörfa frá átökum og einangra sig en að safna liði og berjast fyrir eigin hagsmunum.1112
En það er ekki þar með sagt darwinískt bakslag sé út úr myndinni fái fjölmenning að springa fyllilega út á Vesturlöndum. Þegar hvítir komast í minnihluta munu vestræn landsvæði að öllum líkindum taka aftur upp darwiníska lífsbaráttu þar sem ólíkir hópar munu berjast um völd og áhrif á svæðum þar sem áður ríkti vestræn samheldni.
Raunlausnir?
Ef þau gildi sem ég kalla WEIRD og Saad kallar sjálfsmorðssamkennd eru jafn inngróin í fjármálakerfi, lög og stjórnsýslu Vesturlanda og hér hefur verið reifað, þá vaknar spurningin hvað þyrfti í raun til að breyta þeim?
Endurstilling á samkennd Vesturlandabúa, eins og Saad leggur til, er að öllum líkindum óraunhæf til að byrja með þar sem persónuleikaeinkenni manna eru ekki rofar sem verður snúið eftir vindátt í pólitík. En jafnvel þótt hún væri möguleg, er ljóst að slík endurstilling er ekki nægileg til að breyta þeim lögum, stofnunum og efnahagslegu hvötum sem viðhalda kerfinu.
Nærtækasta dæmið um raungóða breytingu flóknu samfélagskerfi í nútímanum er El Salvador undir stjórn Nayib Bukele. En vera ber að nefna að stórfeldar breytingar á öryggisstefnu stjórnvalda í El Salvador byggðist ekki á hugarfarsbreytingu hvers og eins heldur neyðarrétti, fjöldahandtökum, afnámi lögbundinna réttinda, endurskipulagningu dómskerfisins og samþjöppun ríkisvalds.13 Stjórnartíð Bukele sýnir hversu hvurslags aðgerðir eru aðkallandi og hversu róttækar þær þurfa að vera ef markmiðið er að rífa upp flókið reglukerfi stofnanna með rótum.
Læt ósagt hvurju ég mæli með en samanburðurinn við Bukele afhjúpar alvöruleysi Saads: hann talar um stórkostlega tilvistar ógn hins vestræna heims en gerir samt ráð fyrir ofur einfaldri sálfræðilegri leiðréttingu einstaklingsins, án þess að horfast í augu við hversu umfangsmiklar pólitískar og stofnanalegar breytingar þyrfti að ráðast í til að afstýra greiningu hans um Vesturlönd á barmi sjálfsmorðs.
Lokaorð
Styrkur Suicidal Empathy felst í því hversu grípandi hugtakið er. Saad gefur lesendum sniðugt heiti yfir tilfinningu sem flestir þekkja: að samkennd geti gengið of langt og snúist gegn þeim sem henni beita. Hann snýr líka flóknum sögulegum, erfðafræðilegum, stofnanalegum og efnahagslegum ferlum upp í einfalt sálfræðilegt vandamál (e. pop psychology). Þar liggur einnig megin veikleikinn: Lesandinn fær á tilfinninguna að möguleg lausn felist í pínu meiri hörku, betra jafnvægi og persónulegri mótspyrnu, án þess að þurfa að horfast í augu við líffræðilegan fjölbreytileika mannkyns og hvað felst raunverulega í að bæta kerfin sem valda og viðhalda því samfélagsmynstri sem Saad sjálfur gagnrýnir.
Það er auðvelt að sjá fyrir sér íhaldssöm hjón loka bókinni eftir lestur, líta hvort á annað og komast að þeirri niðurstöðu að þau þurfi nú einfaldlega að stilla til eigin samúð og vera aðeins minna woke en þau vóru í kóvid. Vandinn er að slík hugarfarsbreyting, jafnvel þótt hún væri möguleg, breytir ekki lögum, dómstólum, háskólum, stjórnsýslu, efnahag eða þeirri vestrænu einstaklingshyggju sem slíkar venjur og stofnanir hvíla á. Bókin gerir þannig kerfisbundinn vanda að persónulegri siðferðis afstöðu — og er ef til vill einmitt þess vegna svo auðvelt að tileinka sér boðskap hennar.
Saad hefur rétt fyrir sér um eitt grundvallaratriði: samkennd getur verið ranglega beitt og fögur fyrirheit geta haft skaðlegar afleiðingar. En hann fann ekki upp þá hugmynd, né byggir bókin á hans eigin klínískum rannsóknum. Þróunarkenningunni er beitt ójafnt, misjöfn dreifing og sérstaða vestrænnar samkenndar er illa skýrð og ofuráhersla á póstmódernisma og íslamisma skyggir á lýðfræðilega þróun og djúpstæðari stofnanaleg og efnahagsleg öfl sem eru raunverulega að stýra Vesturlöndum í átt til sjálfsmorðs.
Suicidal Empathy er því grípandi lýsing á raunverulegum vestrænum kvíða, en síður sannfærandi kenning um orsakir hans. Saad darwiníserar samkennd, menningarvæðir meint frávik hennar og skilur eftir ósnert þá dýpri sögu sem mótaði vestrænt siðferði til að byrja með.
Oakley, Barbara, Ariel Knafo, Guruprasad Madhavan og David Sloan Wilson, ritstj. Pathological Altruism. New York: Oxford University Press, 2012.
Saad, Gad. Suicidal Empathy: Dying to Be Kind. New York: Broadside Books, 2026. bls. 1, 5, 7, 14, 72 og 153.
Saad, Suicidal Empathy, bls. 16 og 67.
Saad, Suicidal Empathy, bls. xi–xiv, 22–23, 34–36, 51, 118–126 og 162.
Lynn, Richard. “Racial and Ethnic Differences in Psychopathic Personality.” Personality and Individual Differences 32, nr. 2 (2002): 273–316.
Abramson, Lior, Florina Uzefovsky, Virgilia Toccaceli og Ariel Knafo-Noam. “The Genetic and Environmental Origins of Emotional and Cognitive Empathy: Review and Meta-Analyses of Twin Studies.” Neuroscience & Biobehavioral Reviews 114 (2020): 113–133.
Gong, Pingyuan, Huiyong Fan, Jinting Liu, Xing Yang, Kejin Zhang og Xiaolin Zhou. “Revisiting the Impact of OXTR rs53576 on Empathy: A Population-Based Study and a Meta-Analysis.” Psychoneuroendocrinology 80 (2017): 131–136.
Schwaba, Ted, Margaret L. Clapp Sullivan, Wonuola A. Akingbuwa o.fl. “Robust Inference and Widespread Genetic Correlates from a Large-Scale Genetic Association Study of Human Personality.” Forprent, bioRxiv, 20. maí 2025.
Henrich, Joseph. The WEIRDest People in the World: How the West Became Psychologically Peculiar and Particularly Prosperous. New York: Farrar, Straus and Giroux, 2020.
American National Election Studies. ANES 2020 Time Series Study: Preliminary Release—Combined Pre-Election and Post-Election Data. 24. mars 2021. https://electionstudies.org/data-center/2020-time-series-study/
Putnam, Robert D. Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. New York: Simon & Schuster, 2000.
Johnson, Scott C. “South Africa’s New White Flight.” Newsweek, 14. febrúar 2009. https://www.newsweek.com/south-africas-new-white-flight-82709
Avelar, Bryan. “Nayib Bukele’s Route to Erasing Limits on Power in El Salvador.” El País, 29. júlí 2026. https://english.elpais.com/international/2026-07-29/nayib-bukeles-route-to-erasing-limits-on-power-in-el-salvador.html